10 grudnia jest 344. (w latach przestępnych 345.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 21 dni.

Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Strzelca.

2 Święta

• imieniny: Andrzej, Bogdał, Bogdan, Bogodał, Brajan, Daniel, Donat, Eulalia, Grzegorz, Hermogenes, Judyta, Julia, Loreta, Maria, Maur, Melchiades, Menas, Polidor, Switun, Tomasz, Unierad i Unirad.
• Polska:
  • WP – Święto I Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego
  • Dzień Odlewnika (święto branżowe)^[1]
• ONZ – Dzień Praw Człowieka (święto państwowe w: Gwinei Równikowej, Namibii, Kambodży, Kiribati, Turks i Caicos)
• wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[2][3]
  • św. Deusdedit (biskup Canterbury)
  • św. Eulalia z Meridy (†304)
  • św. Grzegorz III (papież)
  • św. Mannas, św. Hermogenes i św. Eugraf
  • św. Melchiades (Milcjades, †314, papież; zob. też 11 stycznia)
  • Najświętsza Maryja Panna Loretańska (w diecezji warszawsko-praskiej wspomnienie obowiązkowe^[4]; zob. litania loretańska)

2 Wydarzenia w Polsce

• 1279 – w krypcie kościoła franciszkanów w Krakowie pochowano księcia Bolesława V Wstydliwego.
• 1671 – sułtan turecki Mehmed IV wypowiedział wojnę Polsce.
• 1875 – otwarto jednotorową linię kolejową Poznań-Kluczbork.
• 1920 – utworzono diecezję łódzką.
• 1956 – Rada Państwa wydała dekret przywracający Katowicom i województwu katowickiemu pierwotne nazwy.
• 1959 – została uchwalona ustawa o Służbie Więziennej.
• 1966 – grupa Czerwone Gitary wydała swój pierwszy album To właśnie my.
• 1972 – premiera filmu Trzeba zabić tę miłość.
• 1980 – powstał Instytut Nauk Ekonomicznych PAN.
• 1982 – Mieczysław Młynarski podczas meczu Górnik Wałbrzych-Pogoń Szczecin ustanowił rekord ekstraklasy koszykarskiej, zdobywając 90 punktów.
• 1989 – premiera filmu telewizyjnego Dekalog I.
• 1989 – zdemontowano pomnik Lenina w Nowej Hucie.
• 1993 – Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego powołał organizowaną corocznie olimpiadę informatyczną, skierowaną do uczniów szkół średnich i gimnazjów.
• 2007 – powstała Biełsat TV.

2 Wydarzenia na świecie

Marcin Luter pali bullę Exsurge Domine – 1520

  Wikimedia Commons ma zbiór multimediów związanych z tematem:
10 grudnia

•   741 – Zachariasz został papieżem.
• 1041 – Michał V Kalafates objął tron Bizancjum.
• 1260 – zwycięstwo Mameluków nad Mongołami w pierwszej bitwie pod Homs.
• 1508 – wojny włoskie: z inicjatywy papieża Juliusza II sformowano antywenecki sojusz-Ligę w Cambrai.
• 1520 – Wittenberga: Marcin Luter spalił publicznie papieską bullę Exsurge Domine, wzywającą go do odwołania 95 tez.
• 1652 – I wojna angielsko-holenderska: flota holenderska pod dowództwem admirała Maartena Trompa pokonała Anglików w bitwie pod Dungeness.
• 1710 – hiszpańska wojna sukcesyjna: wojska francusko-hiszpańskie pokonały Austriaków pod Villaviciozą.
• 1716 – Lipsk: powstało stowarzyszenie studentów Sorabija.
• 1768 – w Londynie odbyło się zebranie założycielskie Royal Academy of Arts.
• 1817 – USA: Missisipi jako 20. stan dołączyło do Unii.
• 1821 – otwarto Cmentarz Generalny w Santiago, będący narodową nekropolią Chile.
• 1848 – Ludwik Napoleon wybrany prezydentem Francji.
• 1869 – Wyoming (wówczas terytorium) przyznało prawa wyborcze kobietom.
• 1898 – Paryż: zawarto pokój kończący wojnę amerykańsko-hiszpańską.
• 1901 – Sztokholm: po raz pierwszy przyznano Nagrody Nobla.
• 1902 – Tasmania: kobiety uzyskały prawa wyborcze.
• 1902 – Egipt: otwarto tamę asuańską.
• 1903 – Maria Skłodowska-Curie, Pierre Curie i Henri Becquerel odebrali nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. W 1911 roku Maria Skłodowska-Curie odebrała nagrodę w dziedzinie chemii.
• 1905 – Henryk Sienkiewicz odebrał literacką nagrodę Nobla.
• 1924 – Władysław Reymont odebrał literacką nagrodę Nobla.
• 1931 – uruchomiono kombinat hutniczy w Magnitogorsku.
• 1932 – Tajlandia została monarchią konstytucyjną.
• 1936 – król Wielkiej Brytanii Edward VIII Windsor zrzekł się tronu w wyniku małżeństwa z amerykańską rozwódką Wallis Simpson.
• 1941 – wojna na Pacyfiku: doszło do bitwy pod Kuantanem; pierwszego w czasie wojny starcia brytyjsko-japońskiego.
• 1948 – ONZ uchwaliła Powszechną Deklarację Praw Człowieka.
• 1962 – premiera filmu Lawrence z Arabii.
• 1963 – Jemen: rozpoczęło się powstanie antybrytyjskie.
• 1969 – premiera filmu Czyż nie dobija się koni?
• 1969 – została wręczona po raz pierwszy Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii.
• 1974 – premiera filmu Płonący wieżowiec.
• 1975 – powstał Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.
• 1980 – Czesław Miłosz odebrał literacką nagrodę Nobla.
• 1983 – Danuta Wałęsa, w imieniu swego męża Lecha, odebrała w Oslo pokojową nagrodę Nobla.
• 1983 – Raúl Alfonsín został prezydentem Argentyny.
• 1988 – Lake Placid: szwedzki skoczek narciarski Jan Boklöv po raz pierwszy zwyciężył w zawodach o Puchar Świata, dzięki wykorzystaniu stylu V.
• 1989 – XIV Dalajlama odebrał Pokojową Nagrodę Nobla.
• 1991 – władze Górskiego Karabachu przeprowadziły referendum, w którym przygniatająca większość mieszkańców opowiedziała się za niepodległością.
• 1996 – Wisława Szymborska odebrała literacką nagrodę Nobla.
• 2000 – Ion Iliescu został ponownie prezydentem Rumunii. Poprzednio sprawował urząd w latach 1989-1996.
• 2002 – premiera filmu Chicago.
• 2005 – Nigeria: w katastrofie lotu Sosoliso Airlines 1145 zginęło 108 osób, ocalały dwie.
• 2005 – Sanya, Chiny: Islandka Unnur Birna Vilhjálmsdóttir zdobyła tytuł Miss Świata.
• 2005 – wystartowała rosyjska telewizja informacyjna w języku angielskim Russia Today.
• 2007 – koncert Led Zeppelin w Londynie (reaktywacja zespołu).

2 Urodzili się

• 1394 – Jakub I Stuart, król Szkocji (zm. 1437)
• 1489 – Gaston de Foix, francuski generał (zm. 1512)
• 1538 – Giovanni Battista Guarini, włoski poeta, filozof, dyplomata (zm. 1612)
• 1804 – Carl Gustav Jakob Jacobi, niemiecki matematyk (zm. 1851)
• 1815 – Ada Lovelace, angielska matematyk (zm. 1852)
• 1821 – Nikołaj Niekrasow, rosyjski pisarz (zm. 1878)
• 1822 – César Franck, francuski kompozytor, organista pochodzenia belgijskiego (zm. 1890)
• 1830 – Emily Dickinson, amerykańska poetka (zm. 1886)
• 1853 – Marian Józef Ryx, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski (zm. 1930)
• 1855 – August Spies, amerykański działacz robotniczy, męczennik z Haymarket (zm. 1887)
• 1870 – Ferdynand Ruszczyc, polski malarz (zm.1936)
• 1873 – Arnold Hasse, niemiecki polityk, nadburmistrz Torunia (zm. 1933)
• 1883 – Andriej Wyszynski, rosyjski prawnik, działacz komunistyczny, dyplomata, minister spraw zagranicznych ZSRR (zm. 1954)
• 1886 – Victor McLaglen, amerykański aktor (zm. 1959)
• 1887 – John Cudahy, ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce (zm. 1943)
• 1891 – Nelly Sachs, niemiecka poetka, laureatka Nagrody Nobla (zm. 1970)
• 1893 – Jerzy Stempowski, polski eseista, krytyk literacki, tłumacz (zm. 1969)
• 1897 – Karl Heinrich Waggerl, austriacki pisarz (zm. 1973)
• 1908 – Olivier Messiaen, francuski kompozytor, organista (zm. 1992)
• 1909 – Adam Borys, polski dowódca wojskowy, podpułkownik, uczestnik powstania warszawskiego, cichociemny (zm. 1986)
• 1910 – Jan Brzoza, polski pisarz (zm. 1971)
• 1910 – Leon Greenman, brytyjski publicysta, więzień Auschwitz-Birkenau (zm. 2008)
• 1912 – Jerzy Turowicz, polski publicysta, dziennikarz (zm. 1999)
• 1914 – Astrid Henning-Jensen, duńska reżyserka filmowa (zm. 2002)
• 1914 – Dorothy Lamour, amerykańska aktorka (zm. 1996)
• 1921 – Christine Brückner, niemiecka pisarka (zm. 1996)
• 1921 – Giuseppe Prisco, włoski działacz sportowy, prezes klubu piłkarskiego Inter Mediolan (zm. 2001)
• 1922 – Harri Siljander, fiński bokser, medalista olimpijski
• 1923 – Johnny Dixon, angielski piłkarz (zm. 2009)
• 1923 – Sheldon Reynolds, amerykański reżyser filmowy (zm. 2003)
• 1923 – Jorge Semprún, hiszpański pisarz
• 1924 – Michaił Jerszow, rosyjski reżyser filmowy (zm. 2004)
• 1924 – Michael Manley, jamajski polityk, premier Jamajki (zm. 1997)
• 1926 – Bronisław Dostatni, polski pisarz, podróżnik (zm. 2001)
• 1927 – Marian Kozłowski, polski działacz sportowy, prezes PZKosz., wiceprezes FIBA (zm. 2004)
• 1928 – Milan Rúfus, słowacki poeta, eseista, tłumacz (zm. 2009)
• 1935 – Ewa Berger-Jankowska, polska aktorka
• 1935 – Jaromil Jireš, czeski reżyser filmowy
• 1935 – Shūji Terayama, japoński reżyser filmowy (zm. 1983)
• 1935 – Zygmunt Trziszka, polski pisarz, krytyk literacki
• 1936 – Barbara Bosak, polska aktorka (zm. 1979)
• 1936 – Andrzej Nowiński, polski aktor
• 1936 – Janusz Pawłowski, polski operator filmowy
• 1936 – Roman Załuski, polski reżyser filmowy
• 1945 – Marek Grechuta, polski piosenkarz, wokalista zespołu Anawa (zm. 2006)
• 1945 – Andrzej Łuczeńczyk, polski pisarz (zm. 1991)
• 1945 – Wiesław Mering, polski duchowny katolicki, biskup włocławski
• 1946 – Jan Sawka, polski grafik, malarz
• 1948 – Abu Abbas, palestyński terrorysta (zm. 2004)
• 1948 – Mieczysław Fiodorow, polski aktor
• 1953 – Zbigniew Leraczyk, polski aktor
• 1958 – Elżbieta Czerwińska, polska aktorka
• 1958 – Agnieszka Różycka, polska scenarzystka filmowa
• 1960 – Kenneth Branagh, brytyjski aktor, reżyser filmowy
• 1960 – Rati Agnihotri, bollywoodzka aktorka
• 1962 – John de Wolf, holenderski piłkarz
• 1968 – Paweł Janowski, polski historyk, teolog
• 1968 – Piotr Zelt, polski aktor
• 1969 – Rob Blake, kanadyjski hokeista
• 1972 – Brian Molko, brytyjski muzyk pochodzenia belgijskiego zespołu Placebo
• 1973 – Tommi Nikunen, fiński trener skoków narciarskich
• 1974 – Michał Kowalski, polski aktor
• 1976 – Bartosz Kopeć, polski aktor
• 1977 – Filip Kalczyński, polski dziennikarz, aktor
• 1978 – Anna Jesień, polska lekkoatletka, płotkarka, uczestnik Igrzysk Olimpijskich
• 1978 – Daniel Pliński, polski siatkarz, reprezentant Polski
• 1980 – Rémi Santiago, francuski skoczek narciarski
• 1981 – Fábio Rochemback, brazylijski piłkarz, reprezentant Brazylii
• 1983 – Patrick Flueger, amerykański aktor
• 1983 – Habib Mohamed, ghański piłkarz, reprezentant Ghany
• 1983 – Katrin Siska, estońska muzyk zespołu Vanilla Ninja
• 1984 – Jayson Paul, amerykański wrestler
• 1985 – Ollie Bridewell, angielski motocyklista wyścigowy (zm. 2007)
• 1985 – Raven-Symoné Christina Pearman, amerykańska aktorka, piosenkarka, tancerka
• 1987 – Gonzalo Higuaín, argentyński piłkarz
• 1989 – Domagoj Kapec, chorwacki hokeista (zm. 2008)
• 1990 – Giulia Boverio, włoska aktorka
• 1990 – Pál Joensen, farerski pływak

2 Zmarli

• 1041 – Michał IV Paflagończyk, cesarz bizantyjski (ur. 1010)
• 1198 – Awerroes, arabski filozof, teolog, lekarz, prawnik, matematyk, polityk z Kordowy (ur. 1126)
• 1339 – Jadwiga Kaliska, królowa Polski, żona Władysława Łokietka (ur. ok. 1266 lub później)
• 1475 – Paolo Uccello, włoski malarz (ur. 1397)
• 1508 – Rene II Lotaryński, książę Lotaryngii (ur. 1451)
• 1603 – William Gilbert, angielski lekarz, fizyk (ur. 1540)
• 1618 – Giulio Caccini, włoski kompozytor (ur. ok. 1545)
• 1626 – Edmund Gunter, angielski matematyk (ur. 1581)
• 1665 – Tarquinio Merula, włoski kompozytor (ur. 1595)
• 1736 – Antonio Manoel de Vilhena, wielki mistrz zakonu joannitów (ur. 1663)
• 1850 – Józef Bem, polski generał, uczestnik powstania listopadowego i Wiosny Ludów (ur. 1794)
• 1851 – Karl Drais, niemiecki wynalazca (ur. 1785)
• 1865 – Leopold I Koburg, książę Sachsen-Coburg-Gotha, król Belgów (ur. 1790)
• 1873 – Ludwik Brzozowski, polski pisarz, uczestnik powstania styczniowego (ur. 1833)
• 1896 – Alfred Nobel, szwedzki chemik, wynalazca, fundator Nagrody Nobla (ur. 1833)
• 1911 – Sir Joseph Dalton Hooker, angielski botanik, podróżnik (ur. 1817)
• 1917 – Sir Mackenzie Bowell, kanadyjski polityk, premier Kanady (ur. 1824)
• 1926 – Nikola Pašić, serbski polityk, premier Serbii (ur. 1845)
• 1928 – Charles Rennie Mackintosh, szkocki architekt, malarz (ur. 1868)
• 1935 – Sir John Carden, brytyjski konstruktor broni pancernej (ur. 1892)
• 1936 – Luigi Pirandello, włoski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1867)
• 1936 – Leon Wasilewski, polski polityk, dyplomata, minister spraw zagranicznych (ur. 1870)
• 1943 – Alfred Lampe, polski działacz komunistyczny, publicysta (ur. 1900)
• 1945 – Theodor Dannecker, niemiecki działacz nazistowski, zbrodniarz wojenny (ur. 1913)
• 1946 – Damon Runyon, amerykański dziennikarz, pisarz (ur. 1884)
• 1953 – Lucyna Messal, polska aktorka, śpiewaczka i tancerka operetkowa (ur. 1886)
• 1959 – Andrzej Sołtan, polski fizyk (ur. 1897)
• 1965 – Michał Grażyński, polski polityk, wojewoda śląski, minister informacji (ur. 1890)
• 1967 – Otis Redding, amerykański piosenkarz (ur. 1941)
• 1968 – Karl Barth, szwajcarski teolog protestancki (ur. 1886)
• 1968 – Thomas Merton, amerykański pisarz (ur. 1915)
• 1978 – Ed Wood, amerykański reżyser filmowy (ur. 1924)
• 1980 – Phillip MacDonald, brytyjski pisarz, scenarzysta filmowy (ur. 1901)
• 1982 – Tomasz Hopfer, polski dziennikarz sportowy (ur. 1935)
• 1983 – Hilary Chełchowski, polski polityk, wicepremier, minister Państwowych Gospodarstw Rolnych, członek Rady Państwa (ur. 1908)
• 1985 – Ewa Kołaczkowska, polska pisarka, tłumaczka (ur. 1910)
• 1987 – Jascha Heifetz, amerykański skrzypek (ur. 1901)
• 1991 – Franco Maria Malfatti, włoski polityk, minister spraw zagranicznych, przewodniczący Komisji EWG (ur. 1927)
• 1992 – Ignacy Loga-Sowiński, polski polityk, działacz komunistyczny, przewodniczący CRZZ, wiceprzewodniczący Rady Państwa (ur. 1914)
• 1992 – Dan Maskell, brytyjski dziennikarz sportowy (ur. 1908)
• 1994 – Keith Joseph, baron, brytyjski polityk (ur. 1918)
• 1996 – Maryna Zagórska, polska tłumaczka (ur. 1906)
• 1999 – Rick Danko, kanadyjski muzyk zespołu The Band (ur. 1942)
• 1999 – Franjo Tuđman, chorwacki polityk, prezydent Chorwacji (ur. 1922)
• 2000 – Marie Windsor, amerykańska aktorka (ur. 1919)
• 2003 – Janusz Pajewski, polski historyk (ur. 1907)
• 2005 – Mary Jackson, amerykańska aktorka (ur. 1910)
• 2005 – Eugene McCarthy, amerykański polityk, członek Izby Reprezentantów (ur. 1916)
• 2005 – Richard Pryor, amerykański aktor (ur. 1940)
• 2006 – Salvatore Pappalardo, włoski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Palermo (ur. 1918)
• 2006 – Augusto Pinochet, chilijski polityk, generał, prezydent Chile (ur. 1915)
• 2006 – Włodzimierz Rzeczycki, polski aktor (ur. 1916)
• 2006 – Kazimierz Schilling, polski astronom, dyrektor Planetarium w Olsztynie (ur. 1943)
• 2007 – Leonard Duszeńko, polski leśniczy, działacz ROPCiO (ur. 1931)
• 2007 – Andrzej Rogalski, polski piłkarz (ur. 1951)
• 2007 – Gordon Samuels, australijski prawnik, gubernator Nowej Południowej Walii (ur. 1923)
• 2008 – Mark Diesen, amerykański szachista, mistrz międzynarodowy (ur. 1957)
• 2009 – Henryk Groszyk, polski prawnik, członek Trybunału Stanu, sędzia Trybunału Konstytucjonalnego (ur. 1926)

Przypisy