Auctoritas
Auctoritas jest słowem łacińskim i źródłosłowem polskiego słowa „autorytet”. W Starożytnym Rzymie, auctoritas odnosiło się do stopnia ogólnego poważania, jaki dana osoba posiadała w rzymskim społeczeństwie. A w konsekwencji jej siłę przebicia, wpływy i możliwość gromadzenia poparcia wokół czyjejś woli.
Spis treści |
2 Pochodzenie i etymologia
Według francuskiego lingwisty Emile’a Benveniste, auctor (od którego pochodzi także polskie „autor”) wywodzi się od łacińskiego augeō („powiększać”, „ zwiększać”, „mnożyć”). Auctor to is qui auget - ten kto zwiększa moc czynu, bądź poprawia prawną sytuację osoby.[1]
Auctor w znaczeniu „autor”, pochodzi od auctor jako założyciel, lub „plantator-hodowca”. Podobnie, auctoritas odnosi się do prawowitego posiadania, opartego na tym, że ktoś „wyprodukował”, lub wytworzył przedmiot własności, o której mowa – raczej w znaczeniu: „ufundował”, czy „nabył”, niż „zrobił”. To auctoritas będzie się - na przykład - przeciwstawiało usucapio źle zdobytej, lub porzuconej własności.
W sferze prywatnej, osoby pod znajdujące kuratelą (opieką) – takie jak kobiety i nieletni – były zobowiązane zwracać się o pozwolenie ich „kuratorów” („opiekunów”) przy pewnych działaniach. Tak auctoritas charakteryzuje będącego auctor: pater familias „autoryzuje” – to znaczy ,zatwierdza i uprawomocnia – małżeństwo syna. W ten sposób, auctoritas może działać jako rodzaj "biernej porady", jak i – na przykład – uczonego autorytetu.
2 Znaczenie polityczne w starożytnym Rzymie
Polityczne, auctoritas wiązał się z władzą rzymskiego Senatu (auctoritas patrum) i był przeciwstawiany potestas lub imperium (władzy), którą posiadała magistratura, lub lud. W kontekście tym, auctoritas można opisać jako prawną władzę zatwierdzania jakiegoś innego czynu.
XIX wieczny klasyk Theodor Mommsen opisuje „siłę” auctoritas, jako „więcej niż rada i mniej niż rozkaz – taką radę, której nie można bez obaw zignorować.” Cyceron mówi o władzy i autorytecie: „Cum potestats In populo auctoritas In senatu sit.” (Choć władzę posiada lud, autorytet spoczywa w Senacie.”)
Popularne tłumaczenie to: ‘możliwość sprawiania, by ludzie robili to co zechcesz, tylko z powodu, tego, kim jesteś.’
2 Auctoritas principis
Po upadku Republiki rzymskiej, w czasach Imperium rzymskiego Imperator posiadał tytuł princeps („pierwszego obywatela” Rzymu) i posiadał auctoritas principia – najwyższy autorytet moralny – w połączeniu z imperium i potestas : władzę wojskową, sądowniczą i administracyjną.
2 Średniowiecze
Pojęcie auctoritas było często przywoływane w średniowieczu przez papiestwo, w celu zabezpieczenia „doczesnej władzy” Papieża. Najsłynniejsze było przywołanie auctoritas przez papieża Innocentego III, z intencją zdyskredytowania władzy królów i cesarzy i ustanowienia papieskiej teokracji.
2 Przypisy
- ↑ J.B. Greenough disputes this etymology of auctor - but not the sense of foundation and augmentation - in "Latin Etymologies", Harvard Studies in Classical Philology, Vol. 4, 1893.