Siogun
Siogun (jap. 将軍 shōgun?) – wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych, generalissimus.
Słowo shōgun jest skróconą wersją pierwotnego tytuł oficjalnego sei'i-taishōgun (jap. 征夷大将軍 sei'i-taishōgun?, dosł. ‘głównodowodzący wojsk ekspedycyjnych, przeznaczonych do podboju barbarzyńców’). Początkowo był to stopień wojskowy dowodzących cesarską armią japońską, później dziedziczny tytuł wojskowych władców Japonii, sprawujących faktyczną władzę w kraju rządzonym nominalnie przez cesarza. Okres panowania siogunów nazywany jest bakufu (幕府, ‘rządy spod namiotu’) lub siogunatem.
Spis treści |
2 Historia
2 Siogun jako stopień wojskowy
Funkcję sioguna wprowadzono w 794 podczas wojny z Ajnami. Armia ekspedycyjna (jap. gun, 軍) w liczbie od 3 do 12 tys. żołnierzy była dowodzona przez generała (shōguna). Tai-shōgun był najwyższym stopniem militarnym w systemie ritsuryō. Tai-shōgun dowodził całą ekspedycją złożoną z trzech armii gun.
Po zakończeniu wojny w 813 urząd sioguna został zniesiony. W 940 przywrócono go na krótko w celu stłumienia rebelii wywołanej przez Tairę Masakado.
2 Siogunat i urząd polityczny
W 1181 Minamoto no Yoshinaka otrzymał od cesarza władzę nad armią, zaś jego syn w 1184 przyjął tytuł sioguna. W 1868, po przemianach wynikających z przywrócenia władzy cesarza (restauracja Meiji), siogunat został zniesiony.
2 Lista siogunów japońskich
Podbój Ajnów
- Ōtomo no Otomaro 794-809
- Sakanoue no Tamuramaro 809-811
- Bunya no Watamaro 811-813
Rebelia Tairy no Masakado
- Fujiwara no Tadabumi 940
Wojna Gempei
- Minamoto no Yoshinaka 1181-1184 (formalnie nie nosił tytułu sioguna)
- Minamoto no Yoshitsune 1184-1189
Siogunat Kamakura 1192-1333
- Minamoto no Yoritomo 1192-1199
- Minamoto no Yoriie 1202-1203
- Minamoto no Sanetomo 1203-1219
- Kujo Yoritsune 1226-1244
- Kujo Yoritsugu 1244-1252
- Munetaka 1252-1266
- Koreyasu 1266-1289
- Hisaaki 1289-1308
- Morikuni 1308-1333
- faktyczną władzę w tym okresie sprawował shikken
Siogunat Kemmu 1333-1338
- Morinaga Moriyoshi 1333-1334
- Nariga Nariyoshi 1334-1338
Siogunat Ashikaga 1338-1573
- Takauji Ashikaga 1338–1358
- Yoshiakira Ashikaga 1359–1368
- Yoshimitsu Ashikaga 1368–1394
- Yoshimochi Ashikaga 1395–1423
- Yoshikazu Ashikaga 1423–1425
- Yoshinori Ashikaga 1429–1441
- Yoshikatsu Ashikaga 1442–1443
- Yoshimasa Ashikaga 1449–1473
- Yoshihisa Ashikaga 1474–1489
- Yoshitane Ashikaga 1490–1493
- Yoshizumi Ashikaga 1495–1508
- Yoshitane Ashikaga 1508-1521
- Yoshiharu Ashikaga 1522–1547
- Yoshiteru Ashikaga 1547–1565
- Yoshihide Ashikaga 1568
- Yoshiaki Ashikaga 1568–1573
Faktyczni władcy wojskowi Japonii bez tytułu sioguna
- Nobunaga Oda 1573-1582
- Hideyoshi Toyotomi 1582-1598
- Ieyasu Tokugawa 1598-1603
Siogunat Tokugawa 1603-1868
- Ieyasu Tokugawa 1603-1605
- Hidetada Tokugawa 1605-1623
- Iemitsu Tokugawa 1623-1651
- Ietsuna Tokugawa 1651-1680
- Tsunayoshi Tokugawa 1680-1709
- Ienobu Tokugawa 1709-1712
- Ietsugu Tokugawa 1713-1716
- Yoshimune Tokugawa 1716-1745
- Ieshige Tokugawa 1745-1760
- Ieharu Tokugawa 1760-1786
- Ienari Tokugawa 1787-1837
- Ieyoshi Tokugawa 1837-1853
- Iesada Tokugawa 1853-1858
- Iemochi Tokugawa 1858-1866
- Yoshinobu Tokugawa 1867-1868
2 Etymologia wyrazu polskiego
Słowniki języka polskiego podają dwie spolszczone formy słowa shōgun – siogun, bliższą japońskiej wymowie (śiogun), stosowaną przez większość japonistów, oraz zanglicyzowaną szogun. Spotykana jest również pisownia shōgun bądź shogun, nie występująca jednak w słownikach.
2 Bibliografia
- Karl.F.Friday Hired Swords, Stanford University Press 1992, ISBN 0-8047-2696-5